Είναι η ομορφότερη μεσαιωνική πόλη της Ισπανίας και βρίσκεται 70 χλμ. νότια της Μαδρίτης. Όλοι οι λαοί που κυριάρχησαν στην Ιβηρική χερσόνησο εγκαταστάθηκαν στο Τολέδο. Οι Εβραίοι οικειοποιούνται την ίδρυση της πόλης τον 6ο αιώνα σαν ΤΟΛΔΟΘ δηλαδή ΓΕΝΕΕΣ.

Το μοναδικό ιστορικό γεγονός στο οποίο θα μπορούσαμε να αναφερθούμε είναι ότι τον 3ο π.Χ. αιώνα οι Ρωμαίοι ιδρύουν ένα χωριό επάνω σε ένα λόφο περιτριγυρισμένο από ένα ποτάμι τον Ταγό. Μάλιστα επί Ρωμαϊκής εποχής το Τολέδο ακμάζει αποκτώντας πολλά προνόμια από την Ρώμη.
Τον 4ο και 5ο μ.Χ. αιώνα το Τολέδο καταλαμβάνεται από Βησιγότθους και Οστρογότθους. Γίνεται η πρωτεύουσα αυτών των λαών.
Αρχές του 8ου αιώνα συμβαίνει ίσως το πιο σημαντικό γεγονός της πρώτης χιλιετίας για το Τολέδο και την Ισπανία.

Το 711 άραβες με στρατό Σαρακηνών υπό τον Ταρίκ καταλαμβάνουν σχεδόν όλη την Ισπανία και το Τολέδο. Μετονομάζουν την πόλη από Τολέτουμ σε Τολαϊτόλα, την οχυρώνουν με τείχη και χτίζουν παλάτια και τζαμιά. Για τρεισήμισι αιώνες το Τολέδο, ακμάζει στα γράμματα και τις τέχνες, χωρίς να χάσει τον στρατηγικό στρατιωτικό ρόλο που πάντα είχε.
Το 1085 τα στρατεύματα της Καστίλης με βασιλιά τον ΑΛΦΟΝΣΟ τον ΣΤ' πολιορκούν και καταλαμβάνουν το Τολέδο. Η πόλη οχυρώνεται ακόμη περισσότερο και μετατρέπεται σε ένα από τα σπουδαία πολιτιστικά κέντρα της εποχής.
Στο Τολέδο συμβιώνουν τρεις λαοί, τρεις θρησκείες και τρεις πολιτισμοί (Αραβες, Εβραίοι, Χριστιανοί), με ανοχή μεταξύ τους.

Σε πλήρη μεσαίωνα της Ευρώπης στο Τολέδο ανθίζουν τα γράμματα και οι τέχνες.
Στα τέλη του 15ου αιώνα με την πτώση του Αραβικού βασιλείου της Γρανάδας στα χέρια των Καθο-λικών Βασιλέων, και την ανακάλυψη του νέου Κόσμου,
το Τολέδο γίνεται η πρωτεύουσα όλης της αυτοκρατορίας «το πιο όμορφο στολίδι της» όπως γράφει αργότερα ο θερΒάντες. Η ΙΩΑΝΝΑ π τρελή και ο ΦΙΛΙΠΠΟΣ ο ωραίος χρίζονται διάδοχοι στο Τολέδο σε μια εντυπωσιακή τελετή στο καθεδρικό ναό. Κατά την βασιλεία του ΚΑΡΟΛΟΥ Α' της Ισπανίας και Ε' της Γερμανίας το Τολέδο γνωρίζει την περίοδο της μεγαλύτερης λαμπρότητας σε όλη την ιστορία του.

Προς το τέλος του 16ου αιώνα ο ΦΙΛΙΠΠΟΣ Β' αποφασίζει να μεταφέρει την Αυλή στην κοντινή Μαδρίτη, οπότε αρχίζει μια στασιμότητα, αν όχι παρακμή, στην ανάπτυξη της πόλης. Ανθρωποι των γραμμάτων και τεχνίτες εξειδικευμένοι εγκαταλείπουν το Τολέδο με κατεύθυνση την Μαδρίτη. Ο πληθυσμός συρρικνώνεται, τα παλάτια καταρρέουν, η παρακμή φθάνει.
Τον 18ο αιώνα τα στρατεύματα του Ναπολέοντα εισβάλουν στην πόλη προκαλώντας σημαντικές καταστροφές στο Αλκαζάρ, στο μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη και σε άλλα σημαντικά ιστορικά κτίρια.

Ευτυχώς που, αρκετά χρόνια αργότερα, το παλαιό Τολέδο ανακηρύσσεται Εθνικό Μνημείο και περισώζεται από την καταστροφή και την εγκατάλειψη.
Και σήμερα το Τολέδο είναι μία γραφικότατη πόλη που δίνει την εντύπωση φρουρίου καλά οχυρωμένου που περιτριγυρίζεται από τον ποταμό Ταγό.
Η κύρια πηγή πλούτου της πόλης είναι ο Τουρισμός. Επίσης συντηρείται η ξακουστή παραδοσιακή χειροτεχνία στα ατσάλινα όπλα, τα σπαθιά, τα μαχαίρια κλπ.

Γνωστή είναι η τέχνη του Δαμασκίνο «Damasquinado», επιστρώσεις χρυσής και ασημένιας κλωστής σε ατσάλι σχεδιάζοντας γεωμετρικά σχέδια, πουλιά, λουλούδια... Μία τέχνη που παίρνει το όνομα της από την μακρινή Δαμασκό από όπου ήλθαν άραβες για να εγκατασταθούν στο Τολέδο. Ανεπτυγμένη είναι επίσης και η κεραμική τέχνη.
Πριν μπούμε στο Τολέδο θα πρέπει οπωσδήποτε να παρακολουθήσουμε την πανέμορφη πανοραμική άποψη της πόλης, από ένα ύψωμα νότια του Τολέδο. Από αυτό το σημείο θα θαυμάσουμε και θα φωτογραφίσουμε την παλαιά πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας